Een man die zich volledig wijdde aan geschiedenis en andere passies en nooit opgaf: Alejandro Hartmann, historicus van de stad Baracoa, de meest oostelijke stad van het eiland en de eerste van de steden die in 1512 werden gesticht. Om precies te zijn, antropoloog, wijdde hij zich vier jaar lang aan de studie en het onderzoek naar het leven van de directe nakomelingen van die primitieve inheemse bevolking die de eerste kolonisten waren.
Tot verbazing van kenners en liefhebbers van de nationale geschiedenis zijn er tegenwoordig bijna honderd Cubanen die, na DNA-onderzoek in Europa, bevestigen dat ze afstammelingen zijn van de eerste bewoners van de eilanden, ook wel Indo-Amerikanen genoemd. Duizenden anderen delen eveneens dezelfde achternaam en hetzelfde fenotype.
Hartmanns oproep tot actie vond al snel steun onder fotografen, antropologen, genetici, archeologen, sociologen en de nakomelingen zelf, die grotendeels in hechte gemeenschappen in de oostelijke provincie Guantánamo woonden en niet konden worden uitgesloten.
De lijst van betrokkenen bij "Cuba. Inheems vandaag. Hun gezichten en DNA" is eindeloos. Sommigen, zoals het Spaanse Agentschap voor Internationale Ontwikkelingssamenwerking, hebben een grotere rol gespeeld, terwijl anderen, hoe onbeduidend hun bijdrage ook mag zijn, een werk van onschatbare waarde hebben geleverd dat een essentieel naslagwerk zal worden voor zowel de meest geleerde specialist als de meest bescheiden lezer, omdat het op meesterlijke wijze deze zo moeilijk te bevatten dualiteit behandelt.
Deze uitspraak, die even oud als waar is, verdient speciale vermelding. Dat een beeld meer zegt dan duizend woorden, is te danken aan het werk achter de schermen van de Cubaan Julio Larramendi en de Spanjaard Héctor Garrido.
De tekst, met zijn uitstekende vormgeving en lage drukkosten, verspreidt zich al razendsnel in diverse kringen. Elk van de 215 pagina's is een genot om van te leren. Er zijn talloze verrassende momenten, maar er is er één in het bijzonder die applaus en stof tot nadenken verdient. Ik citeer letterlijk:
“…vandaag kunnen we bevestigen dat achter de blik van de bewoners van de oostelijke bergen van het eiland de geest van enkele inheemse voorouders nog steeds voortleeft. In de gemeenschappen die zij al kenden, wisten zij het altijd al. Wij waren het die het niet wisten.”
Dankjewel, “Cuba, inheems vandaag…”
