Survival Kit, het Letse kunstfestival dat de oorlog tegemoet treedt.

Ze noemen het een festival, maar het is een enkele tentoonstelling met een activiteitenprogramma. Het budget is beperkt en het aantal deelnemers is bescheiden. 31 kunstenaars, naar verwachting 10.000 bezoekers.. Ik betwijfel echter of er momenteel een belangrijkere kunstgebeurtenis in Europa plaatsvindt.

Als u al geschokt was door de invasie van Oekraïne, stel u dan eens voor welke impact dit historische keerpunt had op de Baltische regio, die nog steeds worstelt met het recente verleden van Sovjetoverheersing.

Letland is pas sinds 1991 een onafhankelijk land. Het is bezig met het heropbouwen van een nationale identiteit waarin de kunsten en vooral de taal een centrale rol spelen. Maar 50% van de bevolking van Riga spreekt Russisch. En de partij die deze gemeenschap vertegenwoordigt, Saskaņa (Harmonie), heeft de meeste stemmen in het deelstaatparlement – hoewel ze nog nooit heeft geregeerd – en bezit bijna een kwart van de zetels.

De tentoonstelling, die vóór de Russische agressie was bedacht, kreeg daarna een onverwachte dimensie.

Historisch erfgoed kan een bron van conflicten zijn.Enkele dagen voor de release van de Survival Kit werd het Overwinningsmonument (van het Rode Leger tegen de nazi's) gesloopt, tot grote woede van pro-Russische groeperingen en het Kremlin.

Het huidige initiatief, het ambitieuze tweejaarlijkse festival RIBOCA dat de stad een paar jaar geleden lanceerde en dat in 2022 zijn derde editie had moeten vieren, is mogelijk ook "uitgesteld".“ anders sterven: Het was een Russisch project, uitgevoerd door de dochter van een zakenman. Wat betreft de visserij en methanol heeft Gennady Mirgorodsky vanaf het begin veel verdenkingen gewekt die nu lastig te overwinnen obstakels vormen.

OverlevingspakketHet evenement, dat inmiddels aan zijn 13e editie toe is, begon als een artistiek programma om de stedelijke ruimte nieuw leven in te blazen tijdens een acute economische crisis. Het wordt georganiseerd door het Lets Centrum voor Hedendaagse Kunst (de opvolger van de transnationale stichting van George Soros) en is, net als vrijwel al het andere in Riga, een vast onderdeel van het straatbeeld. resultaat van particulier initiatief.

Met een handvol kleine galerieën, enkele opmerkelijke kunstcentra (Kim?, en een gemeentehuis, Rīgas mākslas telpa) en een museum opgericht door verzamelaars, het Zuzeum, De kunstwereld verkeert in een uiterst precaire situatie..

Er is geen openbaar museum voor hedendaagse kunst – hoewel er wel een gepland staat – en de bestaande instellingen zijn gewijd aan oude kunst – het prestigieuze Nationaal Museum, met meerdere vestigingen – of aan de herinnering aan de zware tijden die het land in de 20e eeuw heeft doorgemaakt. In Riga zijn er musea over de oorlog, de Sovjetbezetting, de KGB, de barricades, de misdaden van de nazi's en hun collaborateurs tegen de Joden…

Cultureel handelen in Letland gaat hand in hand met nationale zelfbevestiging en de verdediging van democratie en vrijheden. En dat is precies waar hij zich mee bezighoudt. Het vogeltje moet gevangen worden. (“Het vogeltje moet gevangen worden”, een regel uit een gedicht van Ojārs Vācietis), de tentoonstelling die de Griekse curator iLiana Fokianaki Het werd bedacht vóór de Russische agressie en kreeg daarna een onverwachte reikwijdte.

Het concept is zeer goed uitgewerkt en erg inspirerend: beginnend bij de "gezongen revolutie"“ Uitgaande van de volksdans- en zangfestivals die in 1991 tot de onafhankelijkheid leidden, wil dit onderzoek laten zien hoe verzet tegen onderdrukking en autoritarisme vaak een klankvorm aanneemt, in woord of muziek, en hoe de stilte ervan door censuur heen weergalmt.

Zelfs met slechts drie nog levende Letse kunstenaars (tegenover vier Grieken, met onopvallende werken) en één Oekraïense, Het artikel verwijst openlijk naar de huidige situatie in Oekraïne en de risico's in de Baltische staten.Maar het verzamelt ook ervaringen uit andere gebieden met beperkte vrijheden en laat ons de bitterheid van ballingschap en de strijd om het voortbestaan van culturen horen.

Het festival laat zien hoe verzet tegen onderdrukking en autoritarisme vaak een auditieve vorm aanneemt.

In het oude Banco de la Bolsa-gebouw (te koop) staan de kunstwerken op de open begane grond nauwelijks in wisselwerking met elkaar. een nieuwe editie van de koffie der stemmen door Dora Garcia (Spanje) –dat bedoeld is als ontmoetingsplek voor de Oekraïense vluchtelingengemeenschap–, maar op de eerste verdieping beschikken ze over individuele ruimtes in kantoren en slaapkamers, waarvan alleen de vele kluizen als meubilair zijn overgebleven.

Er werden slechts enkele werken voor de tentoonstelling gemaakt, maar op een paar 'baanbrekende' kunstenaars na zijn ze allemaal recent en grotendeels relevant. Ik zal er een paar uitlichten. Puur sonische werken zijn alleen die van... Lauren Prouvost (Frankrijk), Susan Philipsz (Schotland)wat niet helemaal past bij de inhoud, maar zo mooi is… en Kapwani Kiwanga (Canada).

De uitdrukking in verboden talen wordt afgehandeld door Anton Vidokle (Rusland) in een film die het epos van Gilgamesh, op een speelse, vrouwelijke manier, naar de Koerden en Turkije brengt, en door Rojava Film Commune (Syrië)Het boek documenteert op lyrische wijze hoe traditionele Koerdische liederen in die regio worden beschermd – een kwestie van cultureel voortbestaan of ondergang.

De rol van muziek en zang in koloniale processen wordt besproken door Sammy Baloji (DR Congo)die acculturatie via religie – met koren als een van haar basisprincipes – verbindt met kopermijnbouw, en Andrius Arutiunian (Litouwen) Het geeft vorm aan een sonische sculpturale installatie gebaseerd op een geval van culturele overdracht door middel van muziek: de "importatie" van veertig weeskinderen van de Armeense genocide vanuit Jeruzalem naar Addis Abeba, waar ze een traditie van blaasinstrumenten stichtten die de basis zou vormen voor de Ethiopische jazz.

Kristaps Epners (Letland) Het verzamelt de kerkgezangen van een religieuze gemeenschap, de Oudgelovigen, die in de 17e eeuw uit Rusland werden verbannen, en voegt daarmee een noodzakelijk lokaal accent toe aan de tentoonstelling. Raed Yassin (Libanon) Zelfs bij een zacht gezoem beïnvloedt het de communicatieve mogelijkheden van muziek.

Een van de meest indrukwekkende werken in de tentoonstelling is dat van Indrė Šerpytytė (Litouwen)A collage Uit video's van sociale media blijkt dat soldaten – jonge mannen met een hoog testosterongehalte – provocerend voor de camera dansen alsof ze go-go-dansers zijn, terwijl ze in werkelijkheid kanonnenvoer zijn.

Overmatige media-aandacht vindt zijn tegenpool in de censuur en het monddood maken die door autoritaire regimes worden toegepast, van de heksenjachten die het teweegbrengt... Sanja Ivekovic (Kroatië) tot de uiterst aangrijpende uitingen van de beperkingen die worden opgelegd aan de communicatie en het fysieke contact tussen mannen en vrouwen, die het aan het licht brengt. Maryam Tafakory (Iran) in de cinema van zijn land.

Het stilzwijgen over informatie wordt veroordeeld door Almagul Menlibayeva (Kazachstan) en voor Forensische architectuur (Verenigd Koninkrijk)En Candice Breitz (Zuid-Afrika) Het belichaamt de racistische discoursen, zowel direct als indirect, die de televisie overspoelen.

Wat valt er nog meer te zeggen? Kriss Salmanis (Letland), Hij is, net als zovelen, sprakeloos. Zijn reactie is emotioneel en stil. Een golf van gefluister en een bijna onhoorbaar, heel langzaam druppelend geluid dat zich vertaalt in... vol spanning wachtend op het einde van de oorlog.

Volg de onderwerpen die je interesseren.