 |
Mike Bidlo Olieverf op doek, 163 x 130 cm (64,17 x 51,18 inch) Privécollectie, met dank aan Galerie Bruno Bischofberger |
Ik ben vertrokken. Na Picasso: 80 hedendaagse kunstenaars, De grote tentoonstelling in het Wexner Center van de Ohio State University, en gezien de omvang ervan, heb ik maar weinig momenten van vreugde ervaren. Ik weet dat Picasso je hart sneller doet kloppen, en de tentoonstelling is daarop gebaseerd: Wees getuige van zijn artistieke impact.. De tentoonstelling heeft een impact die veel, veel kleiner is dan wat Picasso heeft bereikt. Helaas levert deze academische lokalisatie van invloeden, echo's en groeten ons werken op die nauwelijks de gemoederen beroeren – en plaatst interessante werken in contexten waar ze eenzaam en klein lijken. Kortom, het programma is zwak qua inhoud die fundamentele menselijke vraagstukken of emoties raakt.
De gelegenheid voor Naar Picasso Het is de 25e verjaardag van Deichtorhallen Hamburg. Hun viering is deze tentoonstelling: een groot kunstenaar en een thema dat conceptueel belangrijker is dan de kunst die het uitbeeldt. Voeg daar bruiklenen van over de hele wereld aan toe en je hebt een evenement van formaat.
Deze tentoonstelling probeert tevergeefs twee doelgroepen tegelijk aan te spreken. Hoewel het voor academici wellicht een schot in de roos is, is het vooral bedoeld voor een algemeen en nieuwsgierig publiek. In haar bewuste poging om elke mogelijke overlap tussen "Picasso" en "invloed" te onderzoeken, verspilt ze ruimte en het geduld van de kijker aan langdradige toe-eigeningen van Picasso's werk; aan geïsoleerde figuren of composities die van Picasso zijn overgenomen; en aan kunst die reageert op Picasso's iconen of stijlen. Zelden zien we suggesties van hoe de visie van een kunstenaar... Hij slaagde erin een onvoorstelbaar plan te verwezenlijken in een wereld die nog niet door Picasso was beïnvloed.
 |
| Cindy Sherman, Zonder titel 280, 1989-93. Kleurenprint, 140x94x8 cm. Met dank aan Neda Young, New York. |
Picasso's grootsheid staat niet ter discussie, noch wordt die bewezen door de vele voorbeelden van zijn invloed op kunstenaars die zijn werk overnemen of er elementen van lenen. Behalve in academische zin krijgen we weinig waardering voor leners als makers van kunst die op zichzelf zeer interessant is. Ons begrip van invloed wordt verder verbreed door de geschiktheid van bepaald materiaal voor een curatoriaal verhaal. Cindy Shermans zelfportret toont al jaren haar brede interesse in kunstgeschiedenis. Picasso's inspiratie voor Zonder titel 280 Het getuigt niet zozeer van een fascinatie voor Picasso in het bijzonder, maar eerder van een bewondering voor zijn portretten waarin iconische beelden uit een breed scala aan kunstenaars centraal staan.
De directeur van Deichtorhallen Hamburg, Dirk Luckow, schrijft in het voorwoord van de catalogus (vertaald uit het Duits):,
“"De hypothese van de tentoonstelling is dat de grote invloed die Picasso's kunst vandaag de dag heeft, te danken is aan het feit dat zijn werk en zijn persoon onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn..."”
 |
Galerie Leyendeker, Tenerife (T. Ü.) 1985, Zeefdruk, 83,8 x 59,4 cm © Nalatenschap van Martin Kippenberger, Galerie Gisela Kapitein, Keulen |
Er bestaat geen twijfel over Picasso's persoonlijke roem. Maar ik ben voorstander van het scheiden van het werk van de persoon. Ik vond dat de curatoren, door een deel van de tentoonstelling aan zijn beroemdheid te wijden, mijn gevoel alleen maar versterkten dat ze minder geïnteresseerd waren in wat kunst ís en kan doen, dan in de uiterlijke kenmerken ervan. Picasso's ego – net als dat van elke kunstenaar – is terecht in zijn werk verankerd. Dit geldt voor alle kunstenaars. Helaas vrees ik dat dit ook geldt voor zijn navolgers en satirici.
De inspiratie voor een fotoserie van Martin Kippenberger was een foto van Picasso in zijn ondergoed, die hier te zien is op de poster van Kippenbergers tentoonstelling. In de tentoonstelling (geen afbeeldingen beschikbaar) poseert Kippenberger zelf in de rol van Picasso, gekleed in een soortgelijke korte broek, ontspannen te midden van een onbeschrijflijk interieur. Kippenbergers tentoonstelling satireert, ten goede of ten kwade, zowel hemzelf als zijn onderwerp tegelijkertijd.
Het zou makkelijk zijn om Picasso te vervangen door een foto van Vladimir Poetin of Whitey Bulger met ontbloot bovenlijf op een poster als deze, in zo'n brede pose, iets boven de kijker geplaatst: de grootse, viriele pose is niet door Picasso bedacht. Alleen voor zover dergelijke kenmerken inherent zijn aan Picasso's werk, zouden curatoren dit thema van de catalogus naar de galerie moeten verplaatsen. Het is een voetnoot, vreemd; betreurenswaardig of amusant, al naar gelang je het wilt interpreteren.
 |
| Khaled Hourani, Picasso in Palestina, 2011. Uitzicht op de faciliteit, (IAAP) Ramallah. Met dank aan Khaled Hourani; Foto Khaled Jarar |
Wanneer dergelijke poses worden aangenomen door gewapende mannen die een kunstwerk beschermen, bevinden we ons in een veel interessanter en betekenisvoller domein. Ik vind deze foto, afkomstig van een project dat een Picasso naar de Westelijke Jordaanoever bracht, veel ontroerender dan de vele herhalingen, imitaties en herinterpretaties van... Guernica Inbegrepen in de tentoonstelling. Robert Longo werd uitgenodigd om een nieuw werk te maken voor de tentoonstelling, en zijn enorme houtskooltekening... Guernica Redacted Het neemt een belangrijke positie in. In vergelijking met de foto's van Hourani (waarvan dit er één is), voelt men dat Longo, afgezien van het conceptuele aspect, geen directe verbinding heeft met oorlog, marteling of zelfs conflict.
 |
Roberto Longo, Guernica Redigida (naar Picasso's Guernica, 1937)2014/2015 Houtskool op gemonteerd papier, vier panelen., 111,4 x 248 inch (283 x 630 cm) Met dank aan Galerie Thaddaeus Ropac, Parijs – Salzburg
© 2015 Robert Longo / Artists Rights Society (ARS), New York
|
In plaats van overweldigd (of verbluft) te raken door Picasso's grootsheid, werd Hourani oprecht geïnspireerd door Picasso's kunst. Bovendien gebruikt hij... een apolitiek schilderij van Picasso om zijn anti-oorlogsboodschap te benadrukken, om het zo te maken Lokaal en universeel, zoals de kunst zelf. De installatie was Een complexe creatieve daad die niet alleen een reactie was op Picasso, maar op hem voortbouwde en hem oversteeg.
 |
| Folkert de Jong, Les Saltimbanques: Oude zoon “Jack T.”Piepschuim, polyurethaanschuim en pigment; 69,6 x 21,6 x 19,6 inch. (176,86 x 54,94 x 49,86 cm) Particuliere collectie, New York. Afbeelding met dank aan Deichtorhallen Hamburg. |
Het beeld van Folkert de Jong, Les Saltimbanques: Oude zoon 'Jack T,'‘ Het is een ander hoogtepunt van de tentoonstelling – een werk met een duidelijke en onmiskenbare connectie met Picasso, maar tegelijkertijd onafhankelijk daarvan door zijn vitaliteit. Het is beïnvloed door associaties, maar niet beperkt door deze. Het verschil in afmetingen—sculptuur gesuggereerd door meerdere figuren in een schilderij (De familie van reizende artiesten, 1905)— Dit alleen al bevrijdt het werk van het vermeende origineel. De Jongs kunst in zijn hebben Medium creëert één enkele figuur die de impact van meerdere figuren condenseert tot een krachtig voorbeeld van verlammende isolatie. Net als Hourani begint de Jong met Picasso en volgt hij zijn eigen pad onder zijn unieke licht.
De beste werken in de tentoonstelling, die het duidelijkst de invloed van Picasso op de geest van latere kunstenaars aantonen, lijken zowel visueel als logisch op werken waarin Picasso's beelden níét voorkomen... In de fotocollages van John Stezaker vinden we een van de weinige gelegenheden in deze enorme tentoonstelling om werk te zien van een kunstenaar die Picasso zo volledig in zich heeft opgenomen dat wij, als bewonderende toeschouwers, waarschijnlijk verbaasd zouden zijn hem in deze werken buiten deze tentoonstelling terug te vinden. In een tentoonstelling met weinig verrassingen springt Stezakers werk eruit en biedt het ongetwijfeld het meest leerzame moment van de tentoonstelling. Afgezien van toe-eigening, beroemdheid en imitatie, wat hebben hedendaagse kunstenaars van Picasso behouden? Wat van hem is tot nu toe onbewust/onvermijdelijk gebleven?
 |
John Stezaker Huwelijk I2006 Collage 9,25 x 11,22 inch (23,5 x 28,5 cm) Met dank aan Saatchi Gallery, Londen |
“Wedding 1” is een collage van twee zwart-witfoto's die niet bij elkaar passen en ook niet met elkaar verbonden zijn. We kunnen het kunstwerk lange tijd constant bestuderen; het zal hetzelfde blijven, maar we zullen nooit zeker weten wie het onderwerp is (hij/zij/hem), wat de ruimtelijke oriëntatie van het beeld is, of een "normale" vraag over de identiteit van het beeld kunnen beantwoorden.
Het kubistische perspectief wordt vloeiend en elegant toegepast in de foto's. Het geruststellende gevoel van realiteit dat de beelden ons geven, is hardnekkiger dan de kubistische desoriëntatie. De ogen grijpen ons intens vast: hoe kunnen we deze persoon niet kennen; hoe kan het dat we niet intiem gekend worden door iemand die ons zo diep kan aankijken? Terwijl de ogen een diepe focus bieden, gaan we uit van orde in alles eromheen. Onze blik dwaalt af naar alles wat vreemd, misplaatst, incongruent of eigenaardig is... Ten goede? Ten kwade? Bruiloft 1, Net als een huwelijk voor velen, zit het in een impasse en is het aan verandering onderhevig. De techniek, de manier van kijken, was nieuw voor Picasso en zijn vrienden. Het onderwerp en de presentatie ervan via Een perspectief dat ruim een eeuw geleden aan de wereld werd gepresenteerd, is op briljante wijze van Stezaker afkomstig. Het is fris, nieuw en zeer goed onderbouwd.
Ik ben niet jaloos op de taak om een seizoen te plannen in het Wexner Museum of een vergelijkbare ruimte voor hedendaagse kunst op een universiteitscampus. Het moet een delicate en moeilijke opgave zijn om de belangen van academische kunstenaars en kunsthistorici in evenwicht te brengen met die van een geïnformeerd publiek – inclusief niet-gespecialiseerde studenten, professoren en medewerkers. Deze keer is de balans volgens mij te ver doorgeslagen naar één kant.
Veel van de opgenomen werken zijn wellicht ondergeschikt aan of irrelevant voor de hoofdthema's van de individuele kunstenaars. Maar desondanks, wat is er dan wél te vinden? Na Picasso: 80 hedendaagse kunstenaars Het is duidelijk van oprecht en legitiem belang voor kunsthistorici en conservatoren. Maar aangezien de tentoonstelling de ene na de andere zaal met kunstwerken presenteert die veel minder interessant zijn dan de zaal die als inspiratie diende – kunst met boodschappen die verwaterd zijn ten opzichte van hun bronnen – is het een hele opgave om de tentoonstelling te bezoeken voor de weinige inhoudelijke voordelen die er zijn.
__________________________________________
Mijn hartelijke dank gaat uit naar Erik Pepple, manager media en public relations bij het Wexner Center for the Arts, voor zijn grote inzet bij het leveren van de speciaal aangevraagde afbeeldingen voor dit artikel.
