Het academisch jaar staat op het punt te beginnen en drie van onze gezinsleden gaan voltijd studeren. Mijn jongste zoon begint aan zijn bacheloropleiding Talen, mijn man gaat een masteropleiding Onderwijs volgen en ik begin aan een masteropleiding Creatief Schrijven en Communicatie. De nieuwe coronacultuur is de reden dat mijn man van richting is veranderd. Hij had zijn eigen bedrijfje opgebouwd als entertainer voor ouderen in verzorgingstehuizen, maar door alle nieuwe beperkingen zijn zijn opdrachten zo sterk afgenomen dat we de rekeningen niet meer kunnen betalen. Het komende jaar zal gekenmerkt worden door krappe budgetten, maar zoals onze dochter al opmerkte, zijn we dat altijd al gewend geweest. Dat we aan het einde van de maand nog veel geld over hebben, is al zo sinds onze drie kinderen klein waren.
Sinds de jaren negentig is een soort van onwillig minimalisme noodzakelijk gebleken. 'Kom op kinderen, dat kunnen we ons niet veroorloven. Niet dat ik het niet voor jullie wil kopen. We hebben er gewoon geen geld voor!' Er stonden altijd wel stijlvolle dingen op onze verlanglijstjes en veel ideeën voor huisverbetering werden steeds maar uitgesteld. Het is makkelijk om frustratie, angst en zelfs jaloezie en bitterheid te voelen, ook al weten we dat we in vergelijking met veel anderen in de wereld niets te klagen hebben!
Maar er bestaat in de westerse wereld een diepgewortelde drang om constant dingen te kopen. Blijkbaar heeft een zekere Edward Bernays, die al lang geleden is overleden, de aanzet gegeven tot onze onstuimige consumptiecultuur, en die is sindsdien niet meer gestopt. Hij werkte aan propagandacampagnes tijdens de Eerste Wereldoorlog en kreeg de openbaring dat de geest van miljoenen mensen gemakkelijk te manipuleren is door middel van reclame. Hij gaf zijn concept in de jaren twintig de positieve naam 'aspiratiemarketing'. Zijn grote inzicht was in wezen dat bezit ons een gevoel van identiteit en eigenwaarde geeft. Nu, honderd jaar later, maakt het digitale tijdperk het nog gemakkelijker om in te spelen op dit collectieve ongemak dat we X, Y en Z moeten bezitten om gezichtsverlies te voorkomen. Miljoenen mensen werken fulltime om ervoor te zorgen dat mensen die het zich eigenlijk niet kunnen veroorloven, hun portemonnee blijven trekken wanneer ze maar kunnen. Hoe onhoudbaar en potentieel verwoestend voor degenen die het zich echt niet kunnen veroorloven. Toch blijft de machine draaien.
Ik ben blij dat ik de afgelopen jaren een meer vreugdevol en weloverwogen minimalisme in boeken ben tegengekomen, wat me zeer heeft geraakt. De auteurs hebben tot hun eigen tevredenheid bewezen dat het zuinig omgaan met geld, zelfs wanneer dat niet nodig is, enorme voldoening geeft en hun gemoed verlicht. Ze kunnen niet als gierig worden beschouwd, want alles is in overeenstemming met de principes die hun leven grote betekenis geven.
In haar boek 'This One Wild and Precious Life' beschrijft de Australische auteur en ondernemer Sarah Wilson haar overtuiging om een zo sober en puur mogelijke levensstijl te leiden. Ze is ervan overtuigd dat consumentisme een van de beestachtige en verraderlijke ideologieën is die ten grondslag liggen aan alles wat er mis is in de wereld en die leiden tot allerlei planetaire crises. Omdat verandering bij het individu begint, stelde ze zichzelf een reeks uitdagingen om zo lang mogelijk alleen basisboodschappen te kopen. Zelfs als ze het niet verwacht, geeft het haar een enorme kick.
Ze zegt: '‘Stel, ik heb zin om een nieuw paar ondergoed te kopen. Het is tijd. Ik heb er nog maar drie, allemaal met een versteviging aan de onderkant. Nieuwe slipjes zouden wel fijn zijn. Ik plan een dagje in om te gaan winkelen. Maar dan word ik een beetje lui. Ik heb geen zin om te gaan sjouwen. Op dat moment begin ik het uit te stellen. Ik stel het winkelen een week uit, dan nog een week. Het wordt leuk om te zien hoe lang ik de voldoening van een gloednieuw slipje kan uitstellen.
Vervolgens vertelt ze hoe de stoïcijnen hetzelfde deden als een vorm van karaktervorming (niet per se met betrekking tot ondergoed, maar ach, misschien wel). Ze probeerden de dagen dat ze genoegen namen met het goedkoopste en schaarsste voedsel zo lang mogelijk te rekken. En Wilson ontdekt dat ze, net als die illustere filosofen, de vrijheid waardeert die voortkomt uit het loslaten van de tredmolen van 'meer, meer, meer'. Zuinigheid is nu een spelletje, maar ze zal het zonder problemen accepteren als het een noodzaak wordt.
Het echtpaar Annie Raser-Rowland en Adam Grubb, ook wel bekend als de 'Frugal Hedonists', genieten volop van deze levensstijl. Ik vind het geweldig hoe openhartig ze toegeven dat het leven kort is en dat ze het daarom willen vullen met waardevolle activiteiten zoals lezen, relaxen in een hangmat, ontspannen wandelingen en rustige dutjes. Om die reden nemen ze genoegen met een parttimebaantje met een schamel loon en staat hun hele boek, The Art of Frugal Hedonism, vol met tips om het te laten werken.
Hier volgt een fragment uit een gelegenheid waarbij Annie daadwerkelijk op pad ging om spullen te kopen van een boodschappenlijstje dat ze had geschreven, waaronder een schuimspaan en een metalen pollepel. “Toen Annie bij de kassa aankwam, voelde ze een vreemde afkeer om de twee keukenhulpjes te kopen. Een stemmetje in haar hoofd zei: “Het leven is al jaren prima zonder deze dingen, dus waarom zou ik ze kopen? Natuurlijk, je hebt ze op je lijstje gezet omdat je een paar keer dacht: ‘Wat we nu nodig hebben is een schuimspaan.’ Maar je hebt het toen ook gered.’ Ze zette de keukenhulpjes terug in het schap en verliet de winkel met lege handen, wat verrassend goed was. De twee keukenhulpjes zouden in totaal $1,98 hebben gekost, dus het was zeker niet de prijs die haar ervan weerhield ze te kopen – het was het gevoel van opluchting dat ze ze eigenlijk niet nodig had.”
Wauw, een goed georganiseerd, onderhoudsarm huis waar je precies kunt vinden wat je nodig hebt wanneer je eraan denkt, moet een enorm voordeel zijn en dit soort opofferingen ruimschoots compenseren. De tijd die je kwijt bent aan opruimen zou toch gehalveerd moeten zijn, het gebrek aan opbergruimte zou een stuk minder een probleem moeten zijn en je zou een heldere geest moeten hebben. Na onze laatste verhuizing, bijna vier jaar geleden, was ik vastbesloten om niet opnieuw een overschot aan spullen te verzamelen, want het duurt niet lang voordat rommel me overweldigt. Maar winkelen als therapie sluipt er na verloop van tijd toch weer in. Tweedehands koopjes zijn moeilijk te weerstaan, vooral als ze mooi, leuk of flatterend zijn, afhankelijk van het geval.
Happinesscoach Domonique Bertolucci geeft een bondig advies om impulsieve aankopen te vermijden. Ze zegt: “Verwar het plezier van het zien van mooie dingen niet met de drang om ze te kopen. Je hoeft niets te kopen om van een winkeluitje te genieten. Zie het als een bezoek aan een galerie of museum. Je kunt je prima vermaken met etalages kijken, genieten van al het moois dat je favoriete winkels te bieden hebben, en toch met je geld veilig in je portemonnee naar huis gaan.’
Oké, misschien heb ik er wel goed aan gedaan om mezelf niet te storten op een prachtig terrarium in de vorm van een schildpad met een glazen koepel als schild. Ik heb wel even gedacht hoe mooi het eruit zou zien op de salontafel in onze aparte woonkamer, maar ik heb besloten dat er niet genoeg natuurlijk licht is voor een plantje om daar 24/7 van te profiteren.
De essentie van Bertolucci's korte alinea is door John Ortberg samengevat in één bondige zin, en ik denk dat het in zijn boek 'The Maintenance of the Soul' stond. Hij zei:, ‘'Je kunt het bewonderen zonder het te hoeven kopen.'’
Ik zal nooit een volwaardige Wilson, Raser-Rowland, Bertolucci of Ortberg worden, maar het feit dat mensen hun tassen gesloten houden omdat ze daar een kick van krijgen, is... I Een zoemend geluid. En ik ben van plan het nieuwe jaar met een beetje van hun enthousiasme te beginnen. Ben jij ook wel eens geraakt door zulke wijze woorden?
